Prace Helmuta Newtona (Niemcy)

Sumo (1999)

W ostatnich latach albumy fotograficzne cieszyły się szczególną popularnością, miedzy innymi dzięki Martin'owi Parr'owi i jego „The photobook: A History", gdzie analizuje kilka dość nietypowych publikacji fotograficznych. Rosnąca liczba kolekcjonerów zwróciła uwagę na tę nową dziedzinę i niektóre albumy osiągają zawrotne ceny. Na targach fotograficznych od Paryża do Nowego Jorku, sprzedawcy albumów pojawiają się coraz częściej, a wraz z nimi szczególnie cenne publikacje.

Jedną z najwybitniejszych pozycji ostatniej dekady jest „SUMO" Helmuta Newtona, która ukazała się w 1999 roku w formacie plakatowym, zawierająca 464 stron i o będąca pozycją o znacznej wadze. Benedikt Taschen był tym, który przekonał fotografa do tego wydawniczego osiągnięcia, które okazało się przebojowym. Phillipe Starck stworzył metalowy stolik dla tej niezwykłej publikacji, która pojawiła się w nakładzie 10.000 egzemplarzy, wszystkie osobiście podpisane przez Newtona. Cena w jakiej jest sprzedawana, zgodna jest z formatem i ekskluzywnością tego albumu i znalazła się w rękach tylko najzamożniejszych entuzjastów Newtona. Ograniczona dostępność
przyczyniła się do legendarnego statusu książki, a jej treść pozostała w większości nieznana.

Tych około 400 fotografii, z których wiele zostało opublikowanych po raz pierwszy, uchwyca istotę dzieła Newtona. Jego pierwszym i nagradzanym albumem był „White Woman" z 1976 roku, po którym nastąpiły kolejne publikacje ze zdecydowanie opisowymi tytułami, takie jak „Big Nudes" z
1981 roku, której nakład 100.000 egzemplarzy był jak dotąd najpopularniejszym albumem Newtona, czy „World Without Men" z 1984 roku.  

W nieregularnych odstępach czasu, między 1987 a 1995 rokiem, Helmut Newton publikował własne czasopismo, będące jednocześnie miejscem dla prezentacji swych najnowszych zdjęć - „Helmut Newton`s Illustrated".

Lecz to dzięki „SUMO" zespół Newton-Taschen przebił się na szczyt w dziedzinie albumów fotograficznych. Tak monumentalne tomy istniały już w historii książki i druku, lecz były nimi biblie, brewiarze, a następnie – w drugiej połowie XIX wieku – ilustrowane trawelogi z drukowanymi wkładkami o dużym formacie.

Ta prezentacja zbioru obrazów składających się na „SUMO" pozwala prześledzić historię tej unikalnej księgi. Wszystkie obrazy pojawiają się w skali 1:1 jako obramowane strony, ponadto znajduje się tu wybór oryginalnych fotografii, zarówno czarno-białych jak i w kolorze. Dodatkowo, inne zdjęcia dokumentują złożoną produkcję albumu i jego efektowną prezentację. Fotografie mody, akty i portrety, jak również zdjęcia reklamowe Newtona rozmieszczone są obok siebie na równoważnych miejscach. Niektóre z tych zdjęć, były już wcześniej publikowane przez Newtona, podczas gdy inne prezentowane są po raz pierwszy dopiero w tym albumie.

Ten wybór dotąd najlepszych zdjęć, nie przeocza żadnego z aspektów twórczości Newtona. Jego portrety są szczególnie indywidualne: Debra Winger odwzajemnia nasze spojrzenie, podczas gdy jej w połowie ukryta twarz wypełnia kadr, David Bowie ze stoickim spokojem obnaża swój tors na plaży w Monte Carlo, a Liz Taylor kąpie się w basenie pod okiem aparatu Newtona, z zieloną papugą siedzącą na jej palcu, niby żerdzi.  

Helmut Newton wizualnie towarzyszył ekscentrycznym i ekskluzywnym życiom pięknych i bogatych, wraz z nieodłącznym im erotyzmem i nieumiarkowaniem. Żyjąc w ten sposób, zarówno obalał stereotypy jak i jednocześnie im służył.

Aby zrozumieć zarówno jego prace, jak i gwałtowne reakcje, które wywoływały, należy spróbować wyobrazić sobie kontekst kulturowy i obowiązujące publiczne konwenanse w czasach ich publikacji. Dopiero wówczas objawia się w pełni kontrowersyjność i prowokacyjność wielu z tych fotografii. Na przykład we wczesnych latach `70, jego uwiecznienie dwóch kobiet całujących się namiętnie – z których jedna była naga, a druga w smokingu – była postrzegana jako bezpośredni afront w kierunku obyczajów społecznych. To od tamtych czasów Helmut Newton stał się znany ze umieszczania, czy to subtelnej, czy skrajnej nagości, w swoich fotografiach mody czy produktów.

Poszukiwanie granic i przekraczanie ich, należą do znaku towarowego fotografa wzgardzającego w ciągłej bitwie ustalonymi pojęciami „dobrego smaku". Ze swoim zbliżeniem na czarny wysoki obcas, czy pogrubiałe palce kobiecej dłoni łapczywie chwytającej banknoty dolarowe, Newton odniósł sukces w tworzeniu symbolicznych obrazów. Jego nowatorskie prace pozostaną niezwykłe i niezrównane. W końcu, przeglądając starannie „SUMO", można zdać sobie sprawę z tego, jak wiele ikon fotograficznej historii rzeczywiście stworzył ten fotograf.

Matthias Harder